Het Situatiekompas helpt leerlingen en professionals om bij redactiesommen eerst naar de situatie te kijken, en pas daarna een bewerking te kiezen.
De materialen op deze pagina zijn ontworpen om dat denken in situaties concreet, zichtbaar en oefenbaar te maken.

Alle materialen:

  • zetten de 11 situatie-zinnen centraal

  • helpen los te komen van woordjes zoeken

  • ondersteunen begrip, taal en rekenrust

  • zijn ontstaan vanuit de praktijk: RT, klas en begeleiding

Bestellen en licenties verlopen via En Route.
Situatiekompas.nl is het inhoudelijke platform rond het model en de situaties.

Hoe werken de materialen samen met het Situatiekompas?

In alle materialen komt dezelfde denkroute terug:

Verhaal → Situatie → Som → Antwoord (& check)

Leerlingen leren:

  1. Wat gebeurt hier? (situatie-zin kiezen)

  2. Welke som hoort daarbij?

  3. Hoe reken ik het uit, en klopt mijn antwoord?

De materialen zijn inzetbaar:

  • in de klas

  • aan de instructietafel

  • in de RT

  • bij verlengde instructie

  • in kleine groepjes en individueel

Alle downloadbare materialen van het situatiekompas zitten ook in de licentie. Samen met alle andere downloads van En Route. Wil je hier meer over weten? Kijk dan op: www.stapvoorstaplicentie.nl

Nieuwe materialen ontstaan stap voor stap, vanuit de praktijk.
Via de Routepost hoor je als eerste wanneer er iets nieuws beschikbaar is — én waarom het zo is opgebouwd.

Spiekkaarten – Verhaal → Situatie → Som

De Spiekkaarten Verhaal → Situatie → Som geven één gedeelde kapstok voor alle redactiesommen.
Leerlingen kiezen eerst een situatie-zin, en pas daarna een bewerking.

De 11 zinnen, zoals “Er gaat iets bij”, “Het is niet gelijk” en “Alleen de maat verandert”, helpen leerlingen om:

  • hardop te verwoorden wat er gebeurt in het verhaal

  • los te komen van signaalwoordjes

  • steeds dezelfde denkstap te zetten

In de praktijk kun je de spiekkaarten gebruiken als:

  • overzichtskaart naast chromebook of schrift

  • tafelanker bij instructie en RT

  • losse kaartjes om te kiezen, sorteren en onderbouwen

  • hulpmiddel bij het samen bespreken van sommen

De kaarten sluiten rechtstreeks aan op de 11 situaties van het Situatiekompas.

Domino – Verhaal ↔ Situatie

Domino Verhaal ↔ Situatie laat leerlingen actief koppelen tussen korte verhaaltjes en de juiste situatie-zin.
Ze leggen kaartjes aan door te bedenken:

Wat gebeurt er in dit verhaal? Welke situatie past daarbij?

Zo oefenen leerlingen:

  • het zien van de situatie

  • het verwoorden van hun keuze

  • het onderscheiden van verschillende situaties die op elkaar lijken

Domino is geschikt voor:

  • kleine groepjes in de klas

  • RT en verlengde instructie

  • speelse herhaling bij leerlingen die al bekend zijn met de situatie-zinnen

Je kunt Domino ook gebruiken als startpunt voor zelf sommen bedenken of als onderdeel van een circuit.

De Situatiekompas-poster

De poster geeft een overzicht van de 11 veelvoorkomende situaties bij redactiesommen, zoals: er komt iets bij, er gaat iets af, verschil, eerlijk verdelen, verhouding en deel van het geheel. Deze situaties vormen samen het kompas dat richting geeft aan het denken bij verhaalsommen.

De poster wordt gebruikt als denksteun bij het analyseren, bespreken en uitleggen van redactiesommen. Door de rustige vormgeving en duidelijke illustraties is hij prettig om naar te kijken en fijn om mee te werken. De poster kan langdurig in de klas of RT-ruimte blijven hangen en nodigt uit om er steeds weer bij terug te grijpen.

Verschillende uitvoeringen

De Situatiekompas-poster is beschikbaar in meerdere uitvoeringen:

  • als gedrukte poster (A2 of A3) voor gebruik aan de muur of in de werkruimte

  • als download (A3 en A4, kleur en printvriendelijk) voor flexibel gebruik op tafel of in mappen

Zo kun je kiezen wat past bij jouw situatie en manier van werken.

👉 Alle materialen bij het Situatiekompas zijn verkrijgbaar via de webwinkel van En Route.

Praatkaartjes bij het Situatiekompas

Naast de Situatiekompas-poster zijn er ook praatkaartjes ontwikkeld.
Deze kaartjes helpen om het denken bij redactiesommen stap voor stap te verwoorden.

Waar de poster ondersteunt bij het herkennen van de situatie, helpen de praatkaartjes bij vragen als:

  • wat gebeurt er in het verhaal?

  • waarom past deze som hierbij?

  • klopt het antwoord bij de situatie?

De praatkaartjes zijn situatie-onafhankelijk en inzetbaar bij alle redactiesommen in groep 4 t/m 8.
Ze zijn bedoeld als denksteun, niet als vast stappenplan.

De praatkaartjes zijn verkrijgbaar via de webwinkel van En Route en maken deel uit van de Stap voor Stap-licentie.

👉 Bekijk de praatkaartjes in de webwinkel van En Route.

Gratis Download: Zoek iemand die....

Deze speelse kennismakingsactiviteit helpt leerlingen om rekentaal en situaties te verkennen zonder druk. Met de kaartjes “Zoek iemand die…” bewegen leerlingen door de klas, stellen ze vragen, luisteren ze naar elkaars voorbeelden en ruilen ze telkens van kaartje. Zo horen ze in korte tijd veel verschillende situaties — een perfecte, rustige start van het rekenjaar. Voor groep 4 t/m 8.

Download hier: 

Zoek Iemand Die
PDF – 213,7 KB

Er komt iets bij

Dit pakket helpt kinderen herkennen wanneer er sprake is van toename:
er komt iets bij en de hoeveelheid wordt groter.
Met posters voor midden- en bovenbouw en korte lessuggesties om situaties te analyseren vóórdat er gerekend wordt.

Onderdeel van het Situatiekompas.

Kaartenset Er komt iets bij

Deze kaartenset ondersteunt het onderdeel Er komt iets bij van het Situatiekompas.

Met korte, talige situaties leren kinderen herkennen wanneer een hoeveelheid toeneemt.
De focus ligt op begrijpen en verwoorden, niet op het maken van sommen.

De set is inzetbaar in middenbouw en bovenbouw
en helpt om situaties te koppelen aan de juiste betekenis binnen het Situatiekompas.

 

Lessenserie – Er komt iets bij (groep 4 t/m 8)

Deze lessenserie hoort bij het situatiekompas Er komt iets bij en biedt een complete uitwerking voor groep 4 t/m 8.
Leerlingen leren situaties herkennen waarin iets toeneemt, deze situaties analyseren en verwoorden, en begrijpen hoe dit leidt tot passende redactiesommen.

De serie bevat uitgewerkte lessen per groep en ondersteunt het denken met een downloadposter en kaartenset.
Geschikt voor klassikaal gebruik, remedial teaching en verdieping.

 

Er gaat iets af

Bij deze situatie neemt een hoeveelheid af doordat er iets verdwijnt.
Leerlingen leren met behulp van het denkmodel begin – actie – over eerst begrijpen wat er gebeurt in het verhaal, voordat zij een bewerking kiezen.

De posters en lessuggesties ondersteunen dit proces in de middenbouw en bovenbouw en sluiten aan bij klassikaal gebruik en RT.

 

Vanaf maart beschikbaar in de webwinkel: www.mvk-enroute.nl/webwinkel

Situatiebouwers

De Situatiebouwers vormen het hart van het Situatiekompas- er gaat iets af.

Met deze kaarten werken leerlingen niet vanuit kale sommen, maar vanuit situaties. Door BEGIN-, ACTIE- en OVER-kaarten te combineren, bouwen zij zelf rekenverhalen op.

Dat maakt zichtbaar welk rekenidee er onder een som schuilgaat.

De Situatiebouwers helpen leerlingen om:

  • het juiste rekenidee te herkennen

  • betekenis te geven aan getallen

  • logisch te redeneren

  • situaties te controleren op realiteit

  • taal en rekenen met elkaar te verbinden

Elke kaartenset is gekoppeld aan één van de rekenideeën uit het Situatiekompas. Zo ontstaat een doorlopende leerlijn van groep 4 tot en met groep 8.

De kaarten zijn bewust open van opzet. Ze nodigen uit tot gesprek, twijfel en discussie. Door kaarten te wisselen of combinaties te veranderen, ontdekken leerlingen dat een kleine verandering grote gevolgen kan hebben voor het verhaal.

Vanaf maart beschikbaar in de webwinkel: www.mvk-enroute.nl/webwinkel

Er gaat iets af

Binnen het Situatiekompas is ‘Er gaat iets af’ één van de fundamentele rekenideeën.

De kern is eenvoudig:
Er was eerst iets.
Er verdwijnt iets.
Er blijft iets over.

Toch blijkt dit denkidee minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Leerlingen moeten leren onderscheiden wanneer er werkelijk sprake is van afname — en wanneer woorden als minder of lager slechts een vergelijking aanduiden.

In deze lessenserie wordt het idee systematisch opgebouwd van groep 4 tot en met groep 8:

  • In groep 4 leren leerlingen concreet herkennen wat er verdwijnt.

  • In groep 5 werken zij met het schema BEGIN – ERAF – OVER.

  • In groep 6 verdiepen zij hun taalbegrip rondom afname.

  • In groep 7 redeneren zij met meerdere afnames en realistische situaties.

  • In groep 8 analyseren zij afname in tabellen en grafieken.

De focus ligt steeds op betekenis vóór bewerking.

Door situaties te analyseren, te bespreken en kritisch te controleren, ontwikkelen leerlingen niet alleen rekenvaardigheid, maar ook logisch en taalbewust denken.

Er gaat iets af vormt bovendien een belangrijke opstap naar het volgende rekenidee binnen het Situatiekompas: Het is een verschil.

Vanaf maart beschikbaar in de webwinkel: www.mvk-enroute.nl/webwinkel

Materialen en scholing

De materialen kun je prima zelfstandig inzetten.
In trainingen en scholingstrajecten rond het Situatiekompas is er daarnaast aandacht voor:

  • didactiek achter de 11 situaties

  • opbouw van instructie en verlengde instructie

  • rekenrust en zelfvertrouwen bij redactiesommen

  • het koppelen van materialen aan de dagelijkse praktijk

Zo groeit het Situatiekompas uit tot een vaste manier van kijken, niet alleen tot een set materialen.

Bestellen en licenties

De materialen bij het Situatiekompas worden verkocht via En Route:

  • als losse producten

  • en (waar van toepassing) binnen de licentie

Situatiekompas.nl geeft overzicht, uitleg en duiding;
via En Route regel je bestellen en toegang.